Radyatör eksen ölçüsü nedir, nasıl seçilir?

12 Ekim 2026 · Yazan: Burak Çoşkun · 4 dk okuma

Radyatör eksen ölçüsü, radyatörün üst ve alt bağlantı ağızlarının merkezleri arasındaki dikey mesafedir. Radyatörün toplam yüksekliği bu değerden daha fazladır; örneğin Almira NF500 Ultra'da 500 mm eksenli modelin yüksekliği 580 mm'dir. Eksen seçimi, pencere altındaki boşluğa, ihtiyaç duyulan ısıl güce ve mevcut boru bağlantılarına göre yapılır.

Eksen ile yükseklik arasındaki fark nedir?

Eksen, tesisatçının boru bağlantısını yaparken kullandığı ölçüdür. Radyatörün üstte ve altta birer bağlantı göbeği vardır; eksen bu iki göbeğin merkezleri arasındaki mesafeyi gösterir. Gidiş ve dönüş borularının duvardaki çıkış noktaları bu ölçüye göre konumlandırılır.

Yükseklik ise radyatörün en alt noktasından en üst noktasına kadar olan toplam boyudur. Göbeklerin üstünde ve altında kalan döküm kısımlar nedeniyle yükseklik her zaman eksenden fazladır. Duvara sığıp sığmadığını, pencere denizliğinin altında kalıp kalmadığını anlamak için yüksekliğe bakılır.

Kısacası: boru bağlantısı için eksen, yerleşim için yükseklik önemlidir. İkisini karıştırmak, sahada radyatörün denizliğe çarpması ya da boruların göbeklere denk gelmemesi gibi sorunlara yol açar.

Almira NF500 Ultra'da yükseklik, her modelde eksenden 80 mm fazladır: 350 mm eksenli model 430 mm, 800 mm eksenli model 880 mm yüksekliktedir. Bu düzenli ilişki, sahada hızlı kontrol yapmayı kolaylaştırır. Başka bir ürünle çalışıyorsanız bu farkın aynı olacağını varsaymayın, her zaman kataloğa bakın.

Ticari dilde radyatörler çoğunlukla eksenle anılır. "500'lük radyatör" denildiğinde kastedilen genellikle 500 mm eksenli modeldir, 500 mm yüksekliğindeki radyatör değil. Sipariş verirken ve proje çizimlerinde iki ölçüyü açıkça ayırmak yanlış anlamaları önler.

Almira NF500 Ultra eksen tablosu

Aşağıdaki tabloda her eksen için yükseklik ve dilim başına ısıl güç (EN 442, ΔT50; 75/65 °C su, 20 °C oda) yer alıyor. Tüm modellerde dilim genişliği 80 mm, derinlik 95 mm'dir.

Tablo, eksen büyüdükçe dilim başına gücün arttığını gösteriyor. Aynı ısı ihtiyacı, yüksek eksenle daha az dilimle, yani daha kısa bir grupla karşılanabilir. Ürünün diğer ayrıntıları Almira NF500 Ultra sayfasında ve katalogda yer alıyor.

Pencere altında hangi eksen seçilmeli?

Radyatörler çoğunlukla pencere altına yerleştirilir. Bu durumda belirleyici ölçü, yerden pencere denizliğine kadar olan yüksekliktir. Hesap şu şekilde yapılabilir:

1. Yerden denizliğin alt yüzüne kadar olan mesafeyi ölçün.
2. Radyatörün alt kenarının yerden 100 mm yukarıda duracağını hesaba katın (katalog montaj ölçüsü).
3. Radyatörün üstü ile denizlik arasında, ısınan havanın rahatça çıkabileceği bir boşluk bırakın.
4. Kalan yüksekliğe sığan en büyük modeli seçin.

Örnek: Yerden denizliğe 800 mm olan bir pencere altında, 100 mm yerden yükseklik ile 500 mm eksenli model (580 mm yükseklik) radyatörün üstünü 680 mm'ye getirir ve denizlik altında hava çıkışı için boşluk kalır. 600 mm eksenli model ise (680 mm yükseklik) üstü 780 mm'ye getirerek bu boşluğu çok daraltır. Bu pencere için 500 mm eksen daha uygun olur.

Denizlik derinliği de hesaba girer. Radyatörün tamamen geniş bir denizliğin altında kalması, yükselen sıcak havanın odaya yayılmadan denizliğe çarpmasına neden olabilir. Perdelerin radyatörün önünü kapatması da benzer bir etki yapar. Radyatör önüne konan mobilyalar için de aynı durum geçerlidir; dolaşımın serbest kalması için önünün açık bırakılması önerilir.

Askı aparatı, dübel ve vida ayrıntıları için duvar montaj detayı rehberine bakabilirsiniz.

Dar duvarda ya da alçak alanlarda nasıl seçim yapılır?

Duvar genişliği sınırlıysa ama yükseklik uygunsa, yüksek eksen seçmek mantıklıdır. Örneğin ΔT50 koşulunda 1.200 W ihtiyacı olan bir oda için:

• 500 mm eksenle: 1.200 ÷ 121 ≈ 9,9 → 10 dilim, grup boyu 80 cm
• 800 mm eksenle: 1.200 ÷ 168 ≈ 7,1 → 8 dilim, grup boyu 64 cm

Tersi durumda, yani alçak denizlikli pencerelerde, vitrin önlerinde ya da alçak bir mobilya altında 350 mm eksen (430 mm yükseklik) kullanılır. Bu modelde dilim başına güç düşük olduğundan aynı ihtiyaç için grup daha uzun olur; duvar genişliği buna izin vermelidir. Aynı 1.200 W için 350 mm eksenle 1.200 ÷ 93 ≈ 12,9, yani 13 dilim gerekir ve grup boyu 104 cm olur.

Uzun ve alçak bir grup, geniş pencerelerin altında ısıyı pencere boyunca yaydığı için camdan inen soğuk havayı karşılamada da işe yarar. Kısa ve yüksek bir grup ise dar duvar parçalarında, kapı yanlarında ve koridor girintilerinde yer kazandırır. Hangi seçeneğin uygun olduğuna, odadaki soğuk yüzeylerin yeri ve duvar düzeni birlikte bakılarak karar verilir.

Su hacmi ve ağırlık da eksenle birlikte artar. 800 mm eksenli dilim 0,67 litre su alır ve 2,10 kg gelir; 350 mm eksenli dilimde bu değerler 0,36 litre ve 1,05 kg'dır. Uzun ve yüksek gruplarda askı sayısı ile duvarın taşıma durumu buna göre değerlendirilmelidir.

Bir ayrıntıya da dikkat edin: Sistem kombiyle düşük su sıcaklığında çalışıyorsa tablodaki ΔT50 değerleri yerine o sıcaklıktaki güç kullanılmalıdır. 500 mm dilim 70/50 °C suda yaklaşık 89 W verir.

Eski tesisata uyum için eksen nasıl belirlenir?

Radyatör değişiminde boru çıkışlarını yerinden oynatmamak işi kolaylaştırır. Bunun için eski radyatörün eksen ölçüsü, üst ve alt göbek merkezleri arasından ölçülür ve en yakın yeni model seçilir. NF500 Ultra'nın 350, 500, 600, 700 ve 800 mm seçenekleri, sık karşılaşılan göbek aralıklarının çoğunu kapsar.

Eski radyatörün ekseni yeni modellerle tam örtüşmüyorsa boru çıkışlarında küçük bir düzenleme yapılır. Bu kararı vermeden önce bağlantı şeklinin (aynı taraf, çapraz ya da alttan) de kontrol edilmesi gerekir. Eski döküm demir peteklerden geçişte dikkat edilecek diğer konuları döküm demirden alüminyuma geçiş yazısında topladık.

Eksen seçiminde kısa kontrol listesi

• Yerden denizliğe olan yükseklik ölçüldü mü?
• Radyatörün yerden 100 mm yukarıda duracağı hesaba katıldı mı?
• Denizlik altında hava çıkışı için boşluk kalıyor mu?
• Eski boruların göbek aralığı ölçüldü mü?
• Odanın ısı ihtiyacı ve sistemin su sıcaklığı biliniyor mu?
• Seçilen eksenle gereken grup boyu (dilim sayısı × 8 cm) duvara sığıyor mu?

Farklı eksenlerle gereken dilim sayısını karşılaştırmak için dilim hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Radyatör eksen ölçüsü nedir, nasıl seçilir?: sık sorulan sorular